● منبع: خبرگزاری - ایرنا

نماز برترين عبادت بنده و معبود و بهترين وسيله براي راز و نيازهاي عاشقانه انسان و حضرت حق است، اين فريضه الهي را بايد با تمام وجود درك كرد تا به راز و رمز هستي پي برد. بررسي‌هاي مختلف نشان مي‌دهد كه مساله نماز از ابتداي خلقت انسان يعني از زمان حضرت آدم (ع) وجود داشته و همواره از طريق پيامبران در طول زمان به بشر گوشزد شده كه خدا را پرستش كنيد تا رستگار شويد.   * حضرت آدم (ع) و نماز تفسير "علي بن ابراهيم قمي" در حدود قرن سوم هجري، يعني نزديك به عصر امام حسن عسكري (ع) اشاره كرده كه نماز در زمان حضرت آدم (ع) وجود داشته كه اين مطلب در كتب رجال شيعه از جمله رجال كشي، جامع الرواه اردبيلي، قاموس الرجال شوشتري، معجم الرجال خويي، نيز معتبر شناخته شده است. در اين تفسير آمده است: "آدم پس از بيرون آمدن از بهشت و هبوط به زمين، ‪ ۴۰روز در كوه صفا واقع در نزديك بيت حق اقامت داشت. آن روزها به خاطر دوري از مقام قرب و هبوط از مقام علم الاسمايي و از دست دادن جوار ملكوت و هجران بهشت، در حالي كه صورت به خاك داشت همچون ابر بهاران سرشك از ديده مي‌ريخت.   امين وحي از جانب حضرت معبود كه جز لطف و محبت و احسان و مرحمت به بندگان ندارد بر او نازل شد و سبب ناله جگرسوز و دلخراش او را پرسيد. در پاسخ آن فرشته گفت: چرا ناله نكنم و اشك از ديده نبارم؟ مگر نه اين است كه خداي عزيز مرا به خاطر بي‌توجهي از مقام قرب رانده و از جوار رحمت خويش محرومم نموده و مسكنم را در خاك ذلت و بر غبار مسكنت قرار داده؟ فرشته وحي بدو گفت: به پيشگاه لطف دوست برگرد و وجود خود را به زينت توبه بياراي. آدم گفت : چگونه توبه كنم و چه سان به سوي حق باز گردم ؟ خداوند مهربان چون اراده آدم را بر جبران گذشته راسخ ديد، قبه‌اي از نور كه جايگاه بيت را مشخص مي‌كرد و تابش نورش حدود جغرافيايي حرم را معلوم مي‌نمود فرو فرستاد و به امين وحي فرمان داد محل بيت را نشانه‌گذاري كند. چون به وسيله آن روشنايي، محل بيت و حدود حرم معلوم شد و اين برنامه سامان گرفت، فرشته وحي از آدم خواست آماده شود تا مراسمي را بجا آورده و دست نياز به سوي بي‌نياز براي بازگشت و توبه بردارد. روز ترويه شروع برنامه‌اي بود كه از فرشته حق تعليم مي‌گرفت پدر آدميان به دستور فرشته حق غسل كرد و محرم شد و پس از انجام آن مراسم، روز هشتم ذوالحجه به سرزمين مني رفت و دستور گرفت كه شب را در آنجا بماند. صبح روز نهم در حالي كه تلبيه مي‌گفت به عرفات آمد. آفتاب عرفات از ظهر مي‌گذشت. فرشته الهي به او گفت: از ادامه تلبيه خودداري كن و دوباره خود را به غسل بياراي. پس از اينكه نماز عصر را بجاي آورد امين وحي به او گفت: در اين سرزمين به پاي خيز. چون به پا خاست كلماتي را كه از خداوند براي توبه نازل شده بود به آدم تعليم داد. از اين روايت كه علاوه بر تفسير علي بن ابراهيم، كتابهاي ديگر اسلامي هم آن را نقل كرده‌اند استفاده مي‌شود كه حضرت آدم كه اولين انسان از نوع ما بوده از جانب حضرت رب مامور به نماز بوده است، ولي اينكه چگونگي و كيفيت و شرايط و عدد ركعات و اوقات آن به چه صورت بوده بر ما پوشيده است و دانستن آن هم چندان سودي ندارد. آنچه اهميت دارد اين است كه آدم براي بجا آوردن نماز مكلف و مسوول بوده و آيين وي همراه با حكم نماز بوده است. در كتاب بحارالانوار، شيخ طوسي از امام صادق(ع) نقل شده است كه فرمود: به هنگامي كه آدم از دنيا رفت و زمان نمازگزاردن بر او فرا رسيد، فرزندش هبه‌الله به امين وحي گفت: اي فرستاده حق! پيشقدم شو تا بر جنازه آدم نماز گزارده شود. فرشته الهي پاسخ داد: خداوند جهان ما را به سجده بر پدرت امر كرد و هم اكنون در شان ما نيست كه بر نيكوترين فرزند وي مقدم شويم، شما بر ما پيشي گير و با پنج تكبير بر جنازه نماز بخوان. از آن پس، واجب شد برجنازه فرزندان وي قبل از دفن، نماز ميت خوانده شود.   * ادريس و نماز علامه مجلسي از امام صادق (ع) روايت مي‌كند: " به هنگام ورود در شهر كوفه از مسجد سهله ديدن كن و در آن جايگاه مقدس نماز بگزار و حل مشكلات ديني و دنيايي‌ات را در آن مقام از حضرت به‌طلب، زيرا مسجد سهله خانه حضرت ادريس است. انسان بزرگواري كه در آنجا به پيشه خياطي مشغول بود و نمازش را در آن جايگاه اقامه مي‌كرد. آري!آن كس كه در آنجا دست نياز به‌سوي بي‌نياز بردارد بي‌جواب نمي‌ماند و در قيامت در كنار ادريس از مقام بلندي برخوردار خواهد بود و به خاطر عبادت و اظهار نيازمندي در آن مسجد، از ناراحتي‌هاي دنيايي و شر دشمنان در پناه حق قرار خواهد گرفت. " طبرسي نيز در كتاب مجمع البيان خود حضرت ادريس را از قديمي‌ترين پيامبران خدا و جد پدري نوح مي‌داند. بر اين اساس معلوم مي‌شود كه حضرت ادريس كه قبل از نوح مي‌زيسته فرهنگش همراه نماز بوده و مكان اقامه نمازش چندان مقدس و مبارك است كه امام صادق (ع) دعاي دعاكننده را در آن مقام مستجاب مي‌داند.   * نوح و نماز در بحارالانوار پيرامون نماز حضرت نوح(ع) از امام باقر(ع) اينگونه روايت شده است كه ايشان مي‌فرمايد: پرستش خداي يگانه و اخلاص به پيشگاه او و بي‌همتا دانستن حق، كه خداوند فطرت مردم را بر آن قرار داده است اصول آيين نوح بود. پروردگار بزرگ از نوح و همه انبيا پيمان گرفت كه او را فرمان ببرند و از شرك دوري جويند و نيز خداي مهربان حضرت نوح را به نماز و امر به معروف و نهي از منكر و رعايت حلال و حرام دعوت كرد. "   * ابراهيم و نماز حضرت ابراهيم (ع) كه از او با عنوان بت شكن، قهرمان توحيد، پدر انبيا، حليم، صالح و مخلص ياد مي‌شود به فرمان حضرت حق، هاجر و فرزند شير خواره‌اش اسماعيل را از شام حركت داد و به دلالت پروردگار راه پيمود تا به جايگاه كعبه رسيد. پس آن طفل شيرخوار و مادرش را بنا به خواست خداوند در آن سرزمين بي آب و علف با مختصري طعام و پيمانه‌اي از آب پياده كرد! سپس از همسر مهربان خداحافظي كرد و اراده بازگشت نمود. در اين وقت هاجر دامن ابراهيم را گرفت و عرضه داشت: چرا مي‌روي و به كجا خواهي رفت؟ ما را در اين دشت هولناك و زمين بي‌آب و علف به كه وامي‌گذاري ؟ ابراهيم با آرامشي كه خاص عاشقان و اولياي خداست به هاجر فرمود: اينكه تو و اين طفل گرسنه را در اين بيابان مي‌گذارم فرمان اوست. هاجر چون اين آهنگ گرم و دلپذير را شنيد به‌جاي خود بازگشت و در برابر حكم حكيمانه حق تسليم شد و پيش خود گفت: اگر ماندن من با اين كودك در اين بيابان وحشتزا فرمان خداست باك ندارم، زيرا همو حافظ و نگهبان من و كودك من است. ابراهيم بازگشت. گو اينكه فراق فرزند كه تنها چراغ زندگي او بود قلبش را سخت مي‌فشرد، اما ايمان او به خداوند نيز او را از آن منطق با كمال آرامش و اطمينان دور مي‌ساخت و در حالي كه مركب به جلو مي‌راند دست به سوي حق برداشت و چنانكه قرآن مجيد مي‌فرمايد، عرضه داشت: پروردگارا! من زن و فرزند خود را در بياباني خشك و سوزان در كنار خانه تو قرار دادم، پروردگارا! براي اين كه نماز به پاي دارند. حضرت ابراهيم (ع) به نقل از قرآن مجيد درخواستهاي بسيار مهمي از حضرت حق داشت. خداوند مهربان تمام دعاهاي ابراهيم را اجابت فرمود، كه از جمله درخواستهاي آن مرد بزرگ يكي اين بود : "پروردگارا ! من و فرزندانم را به پادارنده نماز قرار ده و درخواست مرا به پيشگاه لطف و عنايتت بپذير. "   * اسماعيل و نماز در سوره مريم پيرامون نماز حضرت اسماعيل (ع) آمده است: "اسماعيل را به ياد آر كه داراي اوصاف پسنديده بود: وفادار به پيمان، فرستاده حق، خبر دهنده از حقايق و امركننده زن و فرزند به نماز و زكات، و بنده‌اي بود كه خداوند در تمام برنامه‌ها از او خشنود بود. در زمينه امر حضرت حق به نماز، به بندگان شايسته‌اش اسحاق و يعقوب و ساير انبياي از ذريه ابراهيم در قرآن كريم مي‌خوانيم: "ما به ابراهيم، اسحاق و فرزندزاده‌اش يعقوب را عطا كرديم و همه را صالح و شايسته و لايق مقام نبوت قرار داديم و آنان را به پيشوايي خلق برگزيديم تا مردم را به امر ما هدايت كنند و هر كار نيكو از انواع عبادات و خيرات مخصوصا اقامه نماز و اداي زكات را به آنان وحي كرديم و اينان براي ما بندگان سر به فرمان بودند.